De Heilige Bonaventura geldt als een van de belangrijkste theologen en filosofen van de middeleeuwen. Geboren als Giovanni di Fidanza in Italië, groeide hij uit tot kerkleraar, kardinaal en bestuurder van de franciscaner orde. Zijn leven en denken waren diep geworteld in het verlangen om de mens dichter bij God te brengen.
Een bijzondere roeping en de oorsprong van zijn naam
Bonaventura werd in 1221 geboren in Bagnoregio in Toscane. Over zijn jeugd bestaat wat onzekerheid, maar volgens een bekende legende werd hij als kind ernstig ziek. Zijn moeder zou hem naar Franciscus van Assisi hebben gebracht, die hem genas. Uit dankbaarheid riep Franciscus “O buona ventura”, “wat een blijde gebeurtenis”, waarna Giovanni voortaan Bonaventura werd genoemd. Die naam kreeg later een diepere betekenis: “de weg die de Geest naar God voert.”
Studie en intellectuele vorming in Parijs
Bonaventura trad op jonge leeftijd in bij de Orde der Franciscanen. Hij studeerde in Parijs, waar hij filosofie en theologie gedoceerd kreeg van grote denkers zoals Alexander van Hales. Daar groeide hij uit tot een briljant geleerde. Hij doceerde er later zelf als magister en bereikte in 1257 de hoogste academische graad in de theologie. Zijn werk plaatste hem midden in de bloei van de scholastiek, waarin geloof en verstand met elkaar in gesprek werden gebracht.
Leider van de franciscanen
Op 36-jarige leeftijd werd Bonaventura gekozen tot minister-generaal van de franciscaner orde. Hij leidde de orde zeventien jaar lang met wijsheid en toewijding. In een periode van interne spanningen bracht hij rust en richting. Hij vond het belangrijk dat de franciscanen trouw bleven aan de Regel van Franciscus en maakte studie tot een essentieel onderdeel bij de vorming van priesters. Daarom wordt hij vaak de “tweede stichter” van de franciscanen genoemd.
Denker van geloof en mystiek
Als theoloog combineerde Bonaventura filosofie met een diep mystieke spiritualiteit. Waar tijdgenoot Thomas van Aquino vooral rationeel werkte, richtte Bonaventura zich op de innerlijke weg naar God. Zijn bekendste werk, Itinerarium mentis in Deum (“De reis van de geest naar God”), beschrijft deze spirituele weg. Andere belangrijke werken zijn Breviloquium en De sex alis Seraphim. Zijn denken is sterk beïnvloed door Augustinus en gericht op liefde, geloof en beschouwing.
Kardinaal en voorbereiding van het Concilie van Lyon
In 1273 werd Bonaventura door paus Gregorius X benoemd tot kardinaal-bisschop van Albano. Hij kreeg de opdracht het Tweede Concilie van Lyon voor te bereiden, samen met collega theoloog en dominicaan Thomas van Aquino. Tijdens dit concilie overleed Bonaventura geheel onverwacht op 15 juli 1274. Zijn dood maakte diepe indruk die tijd. Hij werd begraven in Lyon begraven in een minderbroeder-franciscanerkerk.
Heiligverklaring en invloedrijke nalatenschap
In 1482 werd Bonaventura heilig verklaard door paus Sixtus IV. Later kreeg hij de eretitel “Doctor Seraphicus”, wat “serafijnse leraar” betekent, vanwege de vurige, geestelijke diepgang van zijn denken. Hij wordt vereerd als patroon van onder meer theologen, Franciscanen en arbeiders. Zijn geschriften en spiritualiteit blijven tot op vandaag invloedrijk. Zijn sterfdag op 15 juli is nu jaarlijks een feestdag ter ere van hem.
Een leven gericht op God
Bonaventura’s leven draaide om één centrale beweging: de mens naar God leiden. In zijn denken komen geloof, kennis en liefde samen. Zijn boodschap blijft actueel: echte wijsheid ontstaat wanneer verstand, geloof en liefde samen de weg naar God zoeken. Juist daarom spreekt zijn boodschap, eeuwen later, nog altijd tot de verbeelding.
